Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK) ma duży potencjał, jednak jego skuteczność będzie zależała od doprecyzowania zasad, uproszczenia dostępu do finansowania oraz lepszego dostosowania do specyfiki projektów infrastrukturalnych i przemysłowych – uważa Konfederacja Lewiatan.
Konfederacja Lewiatan wzięła udział w pogłębionych konsultacjach projektu rozporządzenia ustanawiającego Europejski Fundusz Konkurencyjności (EFK). Nowy instrument ma zwiększyć zdolność inwestycyjną Unii Europejskiej oraz poprawić spójność wsparcia na całej ścieżce inwestycyjnej.
Fundusz jako szansa dla europejskiej gospodarki
Europejski Fundusz Konkurencyjności to ważna inicjatywa, która może wzmocnić konkurencyjność gospodarki UE oraz zwiększyć spójność wsparcia inwestycji – począwszy od badań po wdrożenia i skalowanie. Integracja wielu instrumentów finansowych w jednym funduszu jest krokiem w kierunku uproszczenia systemu.
Jednocześnie tak szeroki zakres Funduszu niesie ryzyko zwiększenia jego złożoności. W ocenie Lewiatana najważniejsze będzie zapewnienie, aby nowe rozwiązania nie prowadziły do powstania skomplikowanego systemu, który ograniczy dostęp przedsiębiorstw do finansowania.
Infrastruktura fundamentem konkurencyjności
Konfederacja Lewiatan zwraca uwagę, iż projekt rozporządzenia nie uwzględnia w wystarczającym stopniu roli infrastruktury jako podstawy konkurencyjności. Dotyczy to m.in. infrastruktury energetycznej, jak i cyfrowej.
Rozwój technologii niskoemisyjnych, cyfryzacja gospodarki czy wdrażanie innowacji nie będą możliwe bez odpowiednio rozwiniętych sieci energetycznych, magazynowania energii oraz stabilnej infrastruktury telekomunikacyjnej. Niedoszacowanie tych obszarów może prowadzić do powstania barier ograniczających tempo transformacji gospodarczej i wdrażania innowacji.
Lepsze dopasowanie do specyfiki projektów infrastrukturalnych
– Obecne mechanizmy wsparcia nie są w pełni dostosowane do specyfiki projektów infrastrukturalnych, które są kapitałochłonne, długoterminowe i często realizowane w warunkach regulowanej stopy zwrotu. Postulujemy wyraźne określenie zasad finansowania takich inwestycji, w tym preferowanie instrumentów o większej stabilności, takich jak granty i gwarancje. najważniejsze jest także doprecyzowanie zasad łączenia różnych źródeł finansowania oraz zapewnienie możliwości wspierania projektów już rozpoczętych, szczególnie w sektorach o znaczeniu strategicznym – mówi Agnieszka Lewandowska, ekspertka Konfederacji Lewiatan.
Konfederacja Lewiatan podkreśla także, iż konkurencyjność europejskiej gospodarki nie może być rozpatrywana w oderwaniu od bezpieczeństwa. Fundusz powinien w większym stopniu uwzględniać kwestie bezpieczeństwa energetycznego, lekowego oraz odporności łańcuchów dostaw. Szczególne znaczenie ma także uwzględnienie infrastruktury krytycznej, w tym energetycznej i cyfrowej, jako jednego z priorytetów wsparcia.
Zdrowie, energetyka i cyfryzacja – najważniejsze obszary wsparcia
Konfederacja Lewiatan wskazuje na potrzebę wzmocnienia wsparcia dla strategicznych sektorów gospodarki. W obszarze zdrowia konieczne jest m.in. wyraźne rozdzielenie wsparcia dla sektora farmaceutycznego i wyrobów medycznych, rozwój nowoczesnych technologii medycznych oraz wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego i cyberbezpieczeństwa systemów ochrony zdrowia. W energetyce najważniejsze jest zwiększenie inwestycji w sieci, magazynowanie energii oraz elastyczność systemu, a także uwzględnienie roli energetyki konwencjonalnej w okresie transformacji. W obszarze cyfrowym niezbędne jest wyraźne wsparcie dla rozwoju i odporności lądowej infrastruktury telekomunikacyjnej, która stanowi podstawę funkcjonowania gospodarki cyfrowej.
Prostsze zasady i większa dostępność dla przedsiębiorstw
– Jednym z najważniejszych naszych postulatów jest uproszczenie dostępu do środków. Złożoność procedur aplikacyjnych oraz brak przejrzystych zasad może ograniczyć udział przedsiębiorstw, szczególnie tych o mniejszym doświadczeniu w korzystaniu z funduszy unijnych. Wskazujemy na potrzebę wprowadzenia rozwiązań typu „one-stop-shop”, uproszczenia wymagań formalnych oraz skrócenia czasu oceny projektów. Istotne jest również zapewnienie równowagi pomiędzy wsparciem dla MŚP i dużych przedsiębiorstw, które realizują inwestycje o strategicznej skali – dodaje Agnieszka Lewandowska.
Warunki skuteczności Funduszu
Konfederacja Lewiatan popiera kierunek integracji instrumentów finansowych UE oraz wzmacniania konkurencyjności gospodarki. Jednocześnie podkreśla, iż skuteczność Europejskiego Funduszu Konkurencyjności będzie zależała od kilku kluczowych warunków:
- uproszczenia zasad dostępu do finansowania,
- przejrzystego i sprawnego systemu zarządzania,
- dostosowania instrumentów do specyfiki projektów infrastrukturalnych,
- zapewnienia komplementarności z innymi instrumentami UE,
- właściwego zbalansowania wsparcia między różnymi sektorami i typami przedsiębiorstw.
Spełnienie tych warunków pozwoli, aby Fundusz stał się realnym narzędziem wzmacniania konkurencyjności europejskiej gospodarki.
