2 godzin temu
Czasem dzień pracy nie kończy się równo z godziną zapisaną w harmonogramie. Telefon dzwoni tuż przed wyjściem, nagle pojawia się pilna sprawa do załatwienia i zamiast wyłączyć komputer, zostajesz na stanowisku. W ten sposób pojawiają się nadgodziny, czyli wykonywanie obowiązków poza ustalonym czasem pracy. Przepisy traktują je jako rozwiązanie awaryjne. Nie są przedłużeniem etatu, ale reakcją na konkretne, wyjątkowe sytuacje. Jak często taki scenariusz może się powtarzać i ile nadgodzin faktycznie wolno nazbierać w roku? Sprawdzamy.
REKLAMA
Zobacz wideo "Prawdziwych przyjaciół poznaje się w sukcesie". Anastazja Kuś w "Z bliska"
Jaki jest limit nadgodzin w miesiącu i roku? To musi wiedzieć każdy pracownik i każdy pracodawca
Prawo patrzy na nadgodziny z kilku stron, bo inaczej planuje się tydzień pracy, a inaczej cały rok. Dlatego nie ma jednego prostego limitu, tylko kilka "bezpieczników", które działają na różnych poziomach. Najpierw jest tydzień. Zgodnie z art. 131 § 1 Kodeksu pracy, razem z nadgodzinami nie powinno się pracować więcej niż przeciętnie 48 godzin tygodniowo w okresie rozliczeniowym. Przy czym słowo "przeciętnie" ma tu znaczenie. Oznacza, iż bardziej intensywny tydzień może zostać zrównoważony spokojniejszym, by na koniec wszystko się zgadzało.
W skali miesiąca sprawa jest mniej oczywista. Przepisy nie podają konkretnej liczby godzin nadliczbowych, które można przepracować, jednak ich limit wynika pośrednio z norm tygodniowych i długości okresu rozliczeniowego. W praktyce, przy miesięcznym rozliczeniu, przyjmuje się około 30-32 nadgodzin. Trzeba jednak pamiętać, iż to tylko punkt odniesienia, a nie twarda granica zapisana w ustawie.
Najbardziej klarowny jest limit roczny, który reguluje art. 151 § 3 Kodeksu pracy. Co do zasady, nadgodziny wynikające ze szczególnych potrzeb pracodawcy nie powinny przekroczyć 150 godzin w roku kalendarzowym. Ten pułap można podnieść w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo umowie, ale choćby wtedy obowiązują ogólne zasady dotyczące czasu pracy. Według stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy przyjmuje się, iż absolutnym maksimum jest 416 godzin rocznie, czyli średnio 8 nadgodzin tygodniowo.
Dlaczego te limity są rozbite na kilka poziomów? Każdy z nich pilnuje czegoś innego. Tygodniowy chroni przed przeciążeniem "tu i teraz". Zasady miesięczne pomagają sensownie układać grafiki. Roczny limit ma zapobiegać sytuacji, w której nadgodziny stają się cichą normą przez cały rok. Dzięki temu praca po godzinach ma pozostać wyjątkiem, a nie stałym elementem etatu.
Praca w biurowcuFot. Dawid Żuchowicz / Agencja Gazeta
Co grozi za przekroczenie godzin pracy? Pracodawcy muszą się mieć na baczności
Przekroczenie limitu nadgodzin nie jest drobnym uchybieniem, które można zignorować. Prawo traktuje je jako naruszenie przepisów o czasie pracy, a to oznacza realne konsekwencje dla pracodawcy. Najczęściej zaczyna się od kontroli i grzywny, która może sięgnąć od tysiąca do choćby 30 tysięcy złotych. Wystarczy, iż ewidencja czasu pracy pokaże zbyt dużą liczbę nadgodzin albo brak odpoczynku.
Problemy robią się poważniejsze, gdy nadgodziny są normą, a nie wyjątkiem. Systematyczne przeciążanie pracowników, brak wypłaty dodatków lub zmuszanie do pracy ponad limity może zostać uznane za uporczywe naruszanie praw pracowniczych. W takich sytuacjach w grę wchodzi już odpowiedzialność karna, nie tylko finansowa.
Z perspektywy pracownika przekroczenie limitów często oznacza coś jeszcze: zmęczenie, brak regeneracji i narastające napięcie. Dlatego przepisy o nadgodzinach nie są po to, by komplikować życie firmom, ale by chronić ludzi przed pracą bez końca. Limity mają być hamulcem, nie sugestią, do której można się dostosować lub nie. Jak często zdarzają się nadgodziny w twojej pracy? Zapraszamy do udziału w sondzie oraz do komentowania.
