Kontrowersje wokół programu „Made in Europe”

5 godzin temu

Kierownictwo Forda w Europie twierdzi, iż wykluczając Maroko, Wlk. Brytanię i Turcję z programu „Made in Europe” Unią Europejska „szkodzi własnemu przemysłowi motoryzacyjnemu”. Kanclerz Niemiec twierdzi, iż jest on zbyt restrykcyjny i osłabia konkurencyjność a opozycyjna AfD zaprasza Elona Muska do Saksonii-Anhalt obiecując mu lepsze warunki inwestowania niż mają niemieckie firmy – nad unijnym programem „Made in Europe”, który ma wspierać konkurencyjność europejskich firm zbierają się polityczne chmury.

Program „Made In Europe” wywodzi się z promowanej przez Komisję Europejską ustawy o akceleracji przemysłowej (Industrial Accelerator Act – IAA), która ma na celu pobudzenie popytu na czyste technologie wytwarzane w Europie, przy jednoczesnym zmniejszeniu zależności od producentów zagranicznych – przede wszystkim z Chin, ale także ze Stanów Zjednoczonych.

Przepisy ustawy obejmują niemal wszystkie sektory strategiczne, jak produkcja stali, aluminium i cementu, pojazdy elektryczne, baterie, energetyka słoneczna i wiatrowa, technologie wodorowe oraz energetyka jądrowa. W założeniu mają one umożliwić wykorzystanie środków z zamówień publicznych państw członkowskich o łącznej wartości 2 bln euro do wsparcia krajowych gałęzi przemysłu zmagających się niejednokrotnie z dotowaną konkurencją czy rozwoju innowacyjnych technologii dla gospodarki zarówno lokalnej, jak i ogólnie unijnej. Podejście to ma sporo zwolenników, którzy podkreślają, iż podobne mechanizmy funkcjonują już u głównych konkurentów UE, takich jak USA, Chiny czy Indie, a wprowadzenie takich regulacji pozwoliłoby Unii Europejskiej zmniejszyć wpływ dotowanej konkurencji.

„Jeśli nie podejmiemy żadnych działań, to całkiem możliwe, iż już niedługo 100% czystych technologii będzie produkowanych w Chinach. Istnieje spore ryzyko, iż w ciągu najbliższych kilku lat produkcja cementu i stali zostanie całkowicie przeniesiona poza Europę” – stwierdził w marcu omawiając projekt Stéphane Séjourné, wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej.

Ale Unia Europejska to 27 krajów, a w nich lobbing prowadzą firmy, które mają swoje pozaeuropejskie interesy. W efekcie, o ile Francja chciałaby rygorystycznego podejścia do produkcji „Made in Europe”, o tyle Niemcy chcą by nowa ustawa uwzględniała też produkty wytworzone „przy udziale” Europy – pod warunkiem, iż kraje te zapewnią europejskim firmom równoważny dostęp do swoich rynków, na co inni członkowie UE, jak kraje skandynawskie, odpowiadają, iż w takim razie ustawa ta nie ma większego sensu, bo firmy chińskie też prowadzą produkcję w Unii Europejskiej a dostęp do chińskiego rynku jest fragmentaryczny i obwarowany politycznymi zastrzeżeniami.

Jak się okazuje, ustawa wywołuje też sprzeciw Amerykanów, a konkretnie ich firm. Chodzi o ten jej fragment, w którym mowa o wytwarzaniu produktów w Europie, a konkretnie w UE, przy „istotnym” udziale firm lokalnych.

Zakwestionował to Jim Baumbick, prezes Forda w Europie, stwierdzając, iż jeżeli Unia Europejska wykluczy Wielką Brytanię, Turcję oraz Maroko ze swojego modelu produkcji samochodów „Made in Europe”, zaszkodzi własnemu przemysłowi motoryzacyjnemu. Jak dodał, te kraje stanowią integralną część europejskiego łańcucha dostaw w sektorze motoryzacyjnym.

Zmiana zasad, w oparciu, o które producenci samochodów zainwestowali miliardy dolarów, byłaby „definicją działania na własną szkodę. W efekcie, stanie się to jedynie czynnikiem zniechęcającym do inwestowania w przyszły rozwój” – powiedział Baumbick agencji Reuters.

Tymczasem program „Made in Europe” jest omawiany w rozmowach UE-Wielka Brytania. Francja i Niemcy wstępnie zgodziły się na włączenie Wielkiej Brytanii do tego modelu, ale konieczna zgoda wszystkich państw UE wcale nie jest pewna – analitycy włoscy i szwedzcy przypominają, iż dziwnym trafem wspominane przez Baumbicka kraje są tymi, w których Ford ma centra produkcyjne, a wsparcie tureckich fabryk Forda nie jest wsparciem firm europejskich.

Turcja bowiem aktywnie zabiega o włączenie do inicjatywy „Made in Europe” argumentując, iż wspólne łańcuchy dostaw wspierają ponad 250 tys. miejsc pracy w Unii Europejskiej.

Jednak producentom samochodów udało się przekonać brytyjskie stowarzyszenie branżowe SMMT oraz jego unijny odpowiednik, ACEA, które wydały wspólne oświadczenie, w którym ostrzegają, iż wykluczenie Wielkiej Brytanii z tego planu zagraża wymianie handlowej o wartości 80 mld euro.

„Aby odnieść sukces, przemysł motoryzacyjny w UE i Wielkiej Brytanii potrzebuje siebie nawzajem” – podkreślił w oświadczeniu Mike Hawes, dyrektor generalny SMMT.

Jim Baumbick z Forda omawiając „wspólną produkcję europejską” jako przykład podaje Forda Transita, najlepiej sprzedający się w Europie model samochodu dostawczego o ładowności jednej tony. Jak stwierdza, pojazd ten został zaprojektowany i skonstruowany przez zespoły z Wielkiej Brytanii oraz Niemiec, przy czym ponad 50% jego części pochodzi od europejskich dostawców, a przeszło 30% – właśnie z Wielkiej Brytanii i Turcji.

„Jednak ze względu na to, iż produkt jest montowany w Turcji, zgodnie z obecnymi założeniami nie kwalifikowałby się do oznaczenia »Made in Europe«. Nie mogę dalej inwestować w rozwój mojej firmy, jeżeli jednocześnie muszę mierzyć się z rosnącymi kosztami wynikającymi ze zmiany reguł gry” – stwierdził Baumbick.

Za rozluźnieniem definicji „Made in Europe” jest także kanclerz Niemiec Friedrich Merz. Ostrzegł on w zeszłym tygodniu w przemówieniu wygłoszonym przed fundacją im. Friedricha Augusta von Hayeka, iż państwo – w tym przypadku UE – nie może zbyt mocno interweniować na rynku, który musi pozostać otwarty, zaś środki mające chronić Unię Europejską przed nieuczciwymi praktykami handlowymi ze strony Chin nie mogą osłabić konkurencyjności regionu. Jak dodał, zbyt daleko posunięta polityka faworyzująca produkty wytworzone w UE może hamować innowacyjność. Tymczasem zacieśnienia reguł pochodzenia do firm działających i płacących podatki w Unii Europejskiej optuje prezydent Francji Emanuell Macron i cały francuski rząd oraz większość parlamentu.

„Jeśli debata w Europie zmierza zbyt daleko w stronę protekcjonizmu – co widać choćby w propozycjach dotyczących oznaczenia »Made in Europe«, za którymi wielokrotnie opowiadał się nasz wielki zachodni sąsiad – to mówię »stop«, dokładnie w duchu Hayeka” – powiedział Merz w Berlinie. Jak dodał, konkurencja jest niezbędna, by stymulować innowacje w takich sektorach, jak energia odnawialna czy sztuczna inteligencja.

„Nie ma powodu, by obawiać się konkurencji” – podkreślił.

Problem w tym, jak zauważyli analitycy paryskiej giełdy, iż nawołujący do otwartości kanclerz, któremu przywódcy państw Azji skarżyli się na nowe wymogi dotyczące unijnego pochodzenia produktów, jakoś nie dostrzega, iż jeszcze bardziej restrykcyjne przepisy dotyczące lokalnego pochodzenia produktów są stosowane w tych właśnie krajach, które skarżą się na „unijny protekcjonizm”, jak np. Singapur. Tymczasem Merz oświadczył, iż kwestia unijnego pochodzenia produktów będzie musiała zostać ponownie omówiona w Brukseli, ponieważ istnieje obawa, iż ​​może ona doprowadzić do „nowej fazy protekcjonizmu”.

„Teoretycznie Merz popiera Macrona w dążeniu do bardziej stanowczej polityki handlowej wobec Chin, ale kiedy oznacza to wypracowywanie konkretnych regulacji wówczas promuje rozwiązania, które nie zaszkodzą chińskim zobowiązaniom niemieckich firm” – jak stwierdził jeden z doradców prezydenta Francji.

W październiku br. Merz i Macron zawarli porozumienie, które złagodziło ambitne unijne założenie całkowitego zakazu sprzedaży samochodów spalinowych po 2035 roku (mającego na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej).

„Zakaz silników spalinowych to już przeszłość” – powiedział wówczas dziennikarzom w Brukseli Merz.

Ratowało to niemiecki przemysł samochodowy, dość zapóźniony w dziedzinie wytwarzania hybryd i pojazdów elektrycznych, w zamian za co Niemcy miały się zgodzić na bardziej rygorystyczne wymogi dotyczące unijnego pochodzenia produktów dla rodzimych gałęzi przemysłu. Jednak kiedy przyszło do planu dotacji na energię elektryczną ze źródeł odnawialnych, Merz zaczął bronić kontrowersyjnego planu ich ograniczenia argumentując, iż ma to zwiększyć konkurencyjność w sektorze, który już okrzepł.

Plany rządu zakładają m.in. możliwość obniżenia rekompensat wypłacanych właścicielom farm słonecznych lub wiatrowych za ograniczenie produkcji energii w sytuacjach, gdy linie przesyłowe są przeciążone. Zdaniem banków, zapis ten może zagrozić nowym inwestycjom.

„To nie jest koniec tak zwanej transformacji energetycznej, jak niektórzy sądzą. To jedyny sposób, by osiągnąć nasze cele środowiskowe, zanim demokratyczna większość po prostu je odrzuci, uznając, iż stały się zbyt kosztowne” – stwierdził Merz.

Problem w tym, iż po ograniczeniu dotacji branża OZE będzie musiała kupować tańsze rozwiązania by móc wypracować jakiś zysk, a niższa półka cenowa sprzętu to wyłącznie rozwiązania chińskie.

Tymczasem kanclerzowi rośnie problem w samych Niemczech. Ulrich Siegmund z partii Alternatywa dla Niemiec (AfD) – który stara się zostać pierwszym w historii premierem kraju związkowego z ramienia tego skrajnie prawicowego ugrupowania, konkretnie premierem landu Saksonii – Anhalt, zwrócił się do swojego „politycznego przyjaciela Elona Muska”, by ten otworzył oddziału Tesli w Saksonii-Anhalt, obiecując „warunki sprzyjające prowadzeniu biznesu”. 36-letni Siegmund w grudniu – podczas głosowania w parlamencie – będzie ubiegał się o urząd premiera tego kraju związkowego.

Musk wielokrotnie wyrażał poparcie dla AfD w trakcie kampanii przed wyborami federalnymi w 2025 roku. Na miesiąc przed głosowaniem wykorzystał choćby swój serwis społecznościowy X, by przeprowadzić rozmowę z Alice Weidel – kandydatką AfD na kanclerza i liderką ugrupowania.

Siegmund stwierdził też, iż w przypadku objęcia władzy przez AfD Saksonia-Anhalt aktywnie wspierałaby obecność Tesli w regionie.

„Naszym celem jest wspieranie wolności przedsiębiorczości, prowadzenie polityki gospodarczej wolnej od ideologii oraz tworzenie warunków przyjaznych dla biznesu” – napisał Siegmund dołączając link do artykułu na temat planów ekspansji Tesli w Niemczech. AfD, deklarująca się jako „partia niemiecka dla Niemców”, zdecydowanie sprzeciwia się programowi „Made in Europe”.

Problem polega na tym, jak zauważyli przedstawiciele związków zawodowych, w tym potężnego IG Metall, iż Siegmund obiecał Muskowi lepsze warunki inwestycyjne niż otrzymałaby niemiecka firma, która chciałaby zainwestować w Saksonii-Anhalt. Jak stwierdził jeden z członków zarządu związku, „Siegmund nad lojalność wobec Niemiec, zwłaszcza niemieckiej gospodarki, przedkłada lojalność partyjną i niejasne powiązania biznesowe z Muskiem”.

Idź do oryginalnego materiału