Michał Charlak

Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 (ZSU 2030)

ZSU 2030 ma status polityki publicznej i wyznacza ramy strategiczne polityki na rzecz rozwoju umiejętności niezbędnych do wzmocnienia kapitału społecznego, włączenia społecznego, wzrostu gospodarczego i osiągnięcia wysokiej jakości życia. Termin „umiejętności” oznacza zdolność do prawidłowego i sprawnego wykonywania określonego rodzaju czynności, zadania lub funkcji. Przez prawidłowe wykonywanie rozumie się wykorzystywanie w działaniu odpowiedniej wiedzy teoretycznej i praktycznej oraz stosowanie się do norm społecznych, w szczególności odnoszących się do danego rodzaju działalności. Wdrożenie ZSU 2030 ma przyczynić się do rozwoju umiejętności odpowiednich dla potrzeb osób uczących się, społeczeństwa i gospodarki oraz lepszej koordynacji działań stron zaangażowanych w rozwój tych umiejętności.

Czy AI zabierze nam pracę?

Światowe Forum Ekonomiczne (WEF) zakłada, iż do 2030 r. na całym świecie może powstać ok. 78 mln nowych miejsc pracy, ale jednocześnie 92 mln miejsc pracy zniknie. Według raportu z 2025 r. 39% wszystkich pracowników do 2030 r. będzie musiało zdobyć nowe kompetencje. Według przygotowanego raportu Future of Jobs 2025 „prawie co druga kluczowa kompetencja zmieni się w ciągu najbliższych pięciu lat”. Od generatywnej sztucznej inteligencji, przez zmiany klimatyczne, po napięcia geopolityczne – świat pracy jutra to efekt dzisiejszych globalnych przeobrażeń, które zachodzą szybciej i w bardziej złożony sposób niż kiedykolwiek wcześniej. W przyszłości szczególnie istotne będą umiejętności technologiczne, myślenie analityczne, kreatywność, odporność, ale także klasyczne umiejętności miękkie, takie jak praca zespołowa czy komunikacja (Oto 10 nieoczywistych i poszukiwanych zawodów przyszłości. Sprawdź, czy masz odpowiednie umiejętności).

Jak przygotować się na rozwój AI?

Podczas konferencji AI Summit 2025, która odbyła się 17 września br., można było usłyszeć ciekawą wypowiedź Marty Godzisz, dyrektor Centrum Kształcenia Podyplomowego Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Warszawie: „Rozwój sztucznej inteligencji stawia przed nami nowe wyzwania, ale też otwiera wielkie możliwości. Kompetencją przyszłości będzie umiejętność krytycznego myślenia na temat tego, co jest wygenerowane przez Chat GPT czy każde inne narzędzie”. Krytyczne myślenie, czyli umiejętność logicznego rozumowania i chłodnej analizy faktów, zyskuje wciąż na znaczeniu. W czasach, gdy zaawansowane technologie AI stały się ogólnodostępne i w kilka chwil możliwe jest wygenerowanie fałszywych wypowiedzi głosowych czy choćby filmów, a z socjotechnikami stosowanymi przez przestępców możemy się spotkać równie często jak z reklamami, niezbędna staje się umiejętność krytycznego myślenia, chłodnego oglądu sytuacji oraz trafna ocena udostępnianych informacji.

Każdego dnia jesteśmy narażeni na zalew fake newsów, które celowo mają wprowadzić nas w błąd i wywołać konkretne reakcje. Gdy we wrześniu br. do Polski wleciały rosyjskie drony, w internecie, a głównie na portalach społecznościowych zaczęto publikować informacje niemające nic wspólnego z rzeczywistością. Firmy analizujące ruch w sieci wskazały, iż w ciągu kilka godzin pojawiło się na ten temat blisko 200 tys. wpisów, a wszystko to zanim służby wydały oficjalne komunikaty na temat tego zdarzenia. Wciąż także pojawiają się nowe warianty wyłudzenia pieniędzy – oszuści wykorzystujący wizerunek Narodowego Funduszu Zdrowia proponują ostatnio możliwość otrzymania „zwrotu środków”. We wszystkich tych sytuacjach łatwo jest dać się zwieść fałszywym komunikatom i dlatego tak ważne jest kształcenie umiejętności krytycznej oceny otrzymywanych informacji i sprawdzania źródła ich pochodzenia.

Rosnąca liczba cyberataków to już nasza codzienność

Według analiz Check Point opublikowanych w „Rzeczpospolitej” 16 września 2025 r. w Europie firmy
i instytucje muszą mierzyć się tygodniowo z ponad 1,6 tys. uderzeniami w systemy IT. Specjaliści od cyberbezpieczeństwa stali się bardzo poszukiwani na rynku pracy. Średnio każda z firm i instytucji w Polsce poddawana jest próbie ataku 2,3 tys. razy w tygodniu. Liczba ataków na polską sieć rośnie, ale liczba skutecznie przeprowadzonych ataków jest mniejsza. Wynika to m.in. z wprowadzenia dyrektywy NIS2 o zwiększeniu ogólnego poziomu cyberbezpieczeństwa w Unii Europejskiej, nakładającej obowiązek wdrażania zabezpieczeń i środków zarządzania ryzykiem w zakresie cyberbezpieczeństwa oraz raportowania incydentów. Dyrektywa NIS2 dotyczy większości średnich i dużych firm z 18 kluczowych sektorów, a także dostawców usług cyfrowych, niezależnie od ich wielkości. Obejmuje firmy z sektorów krytycznych i ważnych, takich jak: energetyka, transport, bankowość, opieka zdrowotna, infrastruktura cyfrowa, a także sektory spożywczy i produkcyjny.

Stawić czoła wyzwaniom współczesnego świata

W tym kontekście warto zadać sobie pytanie o to, jakie zawody zyskują w tej chwili na znaczeniu. Z pewnością są to analitycy danych, ponieważ umiejętność interpretacji danych to fundament podejmowania strategicznych decyzji w każdej branży. Gwałtownie rośnie także zapotrzebowanie na ekspertów AI, gdyż rozwój sztucznej inteligencji stwarza ogromne możliwości, ale wymaga specjalistów, którzy potrafią je wykorzystać. Przyspieszająca gwałtownie w naszym kraju, ale i na całym świecie transformacja energetyczna stwarza olbrzymie zapotrzebowanie na specjalistów ds. energii odnawialnej. Niezależnie od wybranego zawodu warto z pewnością rozwijać myślenie analityczne, czyli zdolność do wyciągania wniosków na podstawie danych, uczyć się korzystania ze sztucznej inteligencji, ponieważ choćby podstawowa wiedza o AI otwiera nowe możliwości zawodowe, a także kształtować w sobie elastyczność i odporność na zmiany – umiejętność dostosowywania się do dynamicznego rynku pracy staje się niezbędna (Przyszłość rynku pracy: raport World Economic Forum).

Posłuchaj podcastu z udziałem pana dr. Michała Charlaka
O dronach w Hrubieszowie, cyberbezpieczeństwie i kształceniu zawodowym