Dla środowiska przedsiębiorców jest oczywiste, iż prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z wieloma wyzwaniami. Same warunki rynkowe i międzynarodowa konkurencja wymagają wysiłku i niemałej pomysłowości. Na te wyzwania polscy przedsiębiorcy są gotowi i nigdy się od nich nie uchylają. Niestety, przez cały czas wiele energii niepotrzebnie pochłania konieczność mierzenia się z meandrami prawa. Również każda sytuacja faktyczna poddaje się jednoznacznej ocenie prawnej. W takich przypadkach faktyczne warunki wykonywania działalności gospodarczej mogą zależeć od spojrzenia urzędników. Nie chodzi tutaj o pobłażliwe traktowanie naruszeń prawa, ale to takie podejście organów, które nie będzie przed przedsiębiorcami i obywatelami sztucznie piętrzyło trudności.
Dlatego, środowisko przedsiębiorców z dużymi nadziejami przyjęło wprowadzenie do prawa polskiego wprost wyrażonej zasady rozstrzygania wątpliwości przez organy władzy na korzyść przedsiębiorców i obywateli. Ta zasada w odniesieniu do wątpliwości prawnych znalazła się w art. 11 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców[1] oraz w art. 2a Ordynacji podatkowej[2]. Z kolei w myśl art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, zasadą tą objęte są również wątpliwości faktyczne.
Po upływie prawie siedmiu lat obowiązywania tych przepisów należy uznać, iż nie spełniły się pokładane w nich nadzieje. W naszej ocenie wymagają uzupełnienia, aby nabrały powszechnego znaczenia. O ile bowiem przedsiębiorcy zostali wyposażeni w odpowiednie prawa, to obowiązujące warunki odpowiedzialności karnej funkcjonariuszy publicznych nie sprzyjają poszanowaniu tych praw przez urzędników. Zgodnie bowiem z art. 231 § 1 Kodeksu karnego [3] funkcjonariusz publiczny, który przekracza swoje uprawnienia lub nie dopełnia obowiązków, może podlegać karze do 3 lat więzienia – napisała Rada Przedsiębiorczości.
Dlatego urzędnicy z obawy o odpowiedzialność karną często nie stosują zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorców i obywateli. Sytuacja dojrzała do tego, aby państwo wysłało im wyraźny sygnał, iż stosowanie tej zasady nie rodzi ryzyka dotkliwej kary. W naszej ocenie najwłaściwszym instrumentem jest wyraźne wskazanie, iż rozstrzyganie wątpliwości na korzyść obywateli i przedsiębiorców wręcz podlega ochronie państwa. Bez zapewnienia bezpieczeństwa prawnego samym urzędnikom, cel tej zasady nie zostanie w pełni urzeczywistniony.
Dlatego pozwalamy sobie przedstawić projekt zmian w Kodeksie karnym, który przewiduje wprowadzenie mechanizmu (kontratypu) chroniącego funkcjonariuszy publicznych, którzy stosują zasadę rozstrzygania wątpliwości na korzyść przedsiębiorców i obywateli.
Nasz apel wynika z przekonania, iż życzliwa postawa władzy częstokroć jest najcenniejszym wkładem w kreowanie warunków sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości. Powodzenie w kreowaniu takich warunków wymaga jednak także zapewnienia odpowiednich warunków działania przedstawicieli Państwa, czyli samych funkcjonariuszy publicznych.
Rada Przedsiębiorczości to forum współpracy przedstawicieli 9 największych organizacji reprezentujących przedsiębiorców i pracodawców w Polsce. Pierwotnie powołana 17 listopada 2003 r., została reaktywowana 24 marca 2020 r. w celu ratowania polskiej gospodarki zagrożonej pandemią i recesją. Rada reprezentuje blisko 330 tysięcy pracodawców zatrudniających ponad 8 mln pracowników. Przewodnictwo w Radzie jest kadencyjne. Aktualnie Radzie przewodniczą Pracodawcy RP. Członkowie: ABSL, Business Centre Club, Federacja Przedsiębiorców Polskich, Konfederacja Lewiatan, Krajowa Izba Gospodarcza, Polska Rada Biznesu, Pracodawcy RP, Związek Banków Polskich, Związek Rzemiosła Polskiego.
Konfederacja Lewiatan
[1] Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.
[2] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, Dz. U. z 2025 r., poz. 111 z późn. zm.
[3] Ustawa z dnia 9 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz. U. z 2019 r. poz. 1950, z późn. zm.
