- Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) co do zasady pozytywnie ocenia kierunek zmian zaproponowanych w projekcie rozporządzenia WPL 80/2026. Jednocześnie wskazujemy, iż system SENT pozostaje niedostosowany do realiów gospodarczych, w szczególności transportu drobnicowego i kurierskiego, oraz niezgodny z zasadą proporcjonalności.
- Obowiązki wynikające z SENT nie powinny być przenoszone na przewoźników w sytuacjach, w których nie mają oni faktycznej możliwości weryfikacji danych dotyczących przewożonego towaru.
- Konieczne jest wprowadzenie skutecznego mechanizmu umożliwiającego uzupełnienie lub korektę zgłoszenia SENT w przypadku późnej identyfikacji obowiązku objęcia przewozu systemem.
- Postulujemy podniesienie minimalnego progu wagowego objęcia przewozów obowiązkami SENT do co najmniej 500kg. Wówczas system faktycznie będzie koncentrował się na przewozach generujących ryzyko fiskalne.
- System SENT powinien unikać dublowania istniejących mechanizmów kontrolnych oraz uwzględniać rozwiązania ograniczające obowiązki dla podmiotów już objętych skutecznym nadzorem.
Jako Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) od początku bierzemy udział w pracach nad rozporządzeniem obejmującym monitoringiem SENT odzież i obuwie, wskazując jego liczne mankamenty oraz spodziewany negatywny wpływ na mikro, małych i średnich przedsiębiorców (MMŚP). Dlatego z zadowoleniem odnotowaliśmy wyjście przez Ministerstwo Finansów naprzeciw postulatom biznesu, a następnie publikację 15 czerwca 2026 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL) projektu rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (WPL 80/2026). Pozytywnie oceniamy zwłaszcza takie jego zapisy jak rozszerzenie katalogu wyłączeń z obowiązków SENT, doprecyzowanie wyłączeń dla operatorów pocztowych czy uwzględnienie szczególnych kategorii przewozów, takich jak pomoc humanitarna.
Pomimo jednak, iż proponowane zmiany łagodzą konsekwencje pierwotnej treści rozporządzenia, to jednocześnie stoimy na stanowisku, iż resort powinien zmodyfikować regulację jeszcze głębiej. Analizowany projekt ma bowiem charakter wyłącznie punktowej korekty i nie odnosi się do zasadniczych problemów systemowych funkcjonowania SENT.
Poniżej przedstawiamy nasze bardziej szczegółowe uwagi:
- Konieczność dostosowania SENT do realiów transportu drobnicowego
System SENT został pierwotnie zaprojektowany jako instrument kontroli przewozów towarów wrażliwych, realizowanych w modelu masowym i jednorodnym. Tymczasem praktyka gospodarcza ostatnich lat pokazuje, iż obowiązki wynikające z SENT zaczynają obejmować również transport drobnicowy i kurierski. Generuje to cały szereg dysfunkcji systemowych.
Wśród przykładowych problemów należy wymienić sytuacje, gdy:
- jeden środek transportu przewozi setki przesyłek od wielu nadawców,
- dane dotyczące towaru są często dostępne dopiero na etapie operacji magazynowych,
- przewoźnik nie posiada możliwości faktycznej weryfikacji towaru na etapie przewozu.
W efekcie obowiązki administracyjne i ryzyko regulacyjne są przenoszone na podmioty, które nie posiadają pełnej kontroli nad informacją stanowiącą podstawę zgłoszenia. Prowadzi to do ograniczonej efektywności fiskalnej systemu.
- Problem późnej identyfikacji towarów wymagających zgłoszenia w ramach SENT
Jednym z najistotniejszych problemów praktycznych pozostaje sytuacja, w której obowiązek objęcia przewozu systemem SENT ujawnia się dopiero po rozpoczęciu lub zakończeniu części procesu transportowego.
W szczególności dotyczy to przypadków, gdy:
- przewoźnik realizuje przewóz na podstawie danych przekazanych przez nadawcę,
- brak jest możliwości fizycznej weryfikacji zawartości przesyłki przy przekroczeniu granicy,
- dopiero w pierwszym magazynie na terytorium Polski – po rozładunku, ważeniu lub weryfikacji – okazuje się, iż dana przesyłka spełnia kryteria objęcia systemem SENT.
W wymienionych scenariuszach przewóz często został już wykonany bez zgłoszenia SENT, ponieważ obowiązek ten nie mógł zostać ustalony wcześniej. Równocześnie brakuje jasnej procedury umożliwiającej „naprawienie” sytuacji.
Zdaniem ZPP przedsiębiorca działający z należytą starannością i opierający się na dostępnych danych nie powinien ponosić odpowiedzialności sankcyjnej za okoliczności, których nie mógł racjonalnie przewidzieć.
W związku z tym konieczne jest wprowadzenie mechanizmu umożliwiającego skuteczne uzupełnienie lub korektę zgłoszenia SENT w przypadku późnej identyfikacji obowiązku.
- Podniesienie progów wagowych objęcia SENT
Postulujemy też podwyższenie minimalnych progów wagowych dla obowiązku stosowania SENT do poziomu odpowiadającego realnemu ryzyku fiskalnemu, tj. co najmniej 500 kg.
Obecne wartości progowe powodują objęcie systemem znacznej liczby przesyłek drobnicowych, których charakter oraz wartość ekonomiczna nie uzasadniają stosowania rozbudowanych mechanizmów kontrolnych. Nakłada to na przedsiębiorców nieuzasadnione obciążenia administracyjne.
Podniesienie progu wagowego pozwoliłoby skoncentrować nadzór na przewozach hurtowych, co jest zbieżne z pierwotnym celem systemu oraz praktyką innych państw UE.
- Ograniczenie dublowania istniejących mechanizmów kontrolnych
Zwracamy uwagę, iż projekt nie eliminuje przypadków, w których obowiązki SENT nakładają się na inne funkcjonujące systemy kontroli.
Wyłączenie z obowiązków SENT byłoby szczególnie zasadne dla:
- przewoźników posiadających status AEO,
- przewozów importowych po dopuszczeniu do obrotu,
- przewozów realizowanych w procedurze tranzytu zabezpieczonej gwarancją.
Wskazane przypadki są już objęte skutecznymi mechanizmami kontrolnymi, a ich dalsze objęcie SENT prowadzi do nieuzasadnionego zwiększenia obciążeń regulacyjnych.
- Proporcjonalność systemu sankcji
Podtrzymujemy stanowisko, iż obecny system sankcji SENT wymaga dalszego dostosowania do zasady proporcjonalności.
W praktyce wysokie kary nakładane są za uchybienia formalne, dotyczące często przesyłek o niewielkiej wartości. To konsekwencje niewspółmierne do rzeczywistego naruszenia.
Biorąc to wszystko pod uwagę, opowiadamy się za:
- wprowadzeniem instytucji czynnego żalu,
- proporcjonalnym dostosowaniem wysokości sankcji,
- zniesieniem odpowiedzialności przewoźnika za błędy nadawcy lub odbiorcy.
Podsumowując, Związek Przedsiębiorców i Pracodawców co do zasady pozytywnie ocenia kierunek zmian zaproponowanych w projekcie rozporządzenia WPL 80/2026, rekomendując przy tym dalsze korekty mające zapewnić większą proporcjonalność regulacji. W naszym przekonaniu system kontroli powinien koncentrować się na rzeczywistym ryzyku fiskalnym, nie generując przy tym nadmiernych obowiązków administracyjnych ani sankcji niewspółmiernych do przewinień przedsiębiorców. Realizacja wyżej wymienionych postulatów daje nadzieję na znaczną poprawę w tym zakresie.
