Zmiana w polskich rodzinach. Ojcowie częściej korzystają z urlopów rodzicielskich

1 godzina temu

W 2025 roku blisko 24 proc. ojców skorzystało z urlopu rodzicielskiego, podczas gdy dwa lata wcześniej było to 7 proc. Mimo tej zmiany to kobiety wciąż ponoszą większe konsekwencje rodzicielstwa – ich aktywność zawodowa spada do ok. 77 proc., a u mężczyzn rośnie do 96 proc. Różnice widać także w dochodach – przeciętna emerytura kobiet wynosi ok. 3208 zł, a mężczyzn ponad 4674 zł. Mimo rosnącej aktywności ojców nierówności na rynku pracy się utrzymują.

Potencjał urlopu rodzicielskiego przez cały czas niewykorzystany

Wprowadzenie dyrektywy work-life balance przełożyło się na wzrost liczby ojców korzystających z urlopów rodzicielskich. W ciągu dwóch lat udział ten zwiększył się z 7 proc. do niemal 24 proc. Jednocześnie spada liczba mężczyzn korzystających z dwutygodniowego urlopu ojcowskiego, mimo iż jest on w pełni płatny.

Dane pokazują, iż zmiana zachodzi, ale jej skala wciąż jest ograniczona. Wśród osób bez dzieci aktywność zawodowa kobiet i mężczyzn jest zbliżona i wynosi odpowiednio 86 proc. i 88 proc. Po pojawieniu się dzieci do 6. roku życia różnice rosną – aktywność kobiet spada do 77 proc., a u mężczyzn wzrasta do 96 proc.

Długofalowe skutki tych różnic widać w wysokości świadczeń emerytalnych. Według danych ZUS przeciętna emerytura kobiet wynosi około 3208 zł, podczas gdy mężczyzn przekracza 4674 zł. Oznacza to lukę przekraczającą 1400 zł miesięcznie.

Bez zmiany podejścia pracodawców się nie da

Zmiana modelu opieki nad dziećmi zależy nie tylko od regulacji, ale także od decyzji samych pracowników i podejścia firm. Z badania CBOS wynika, iż 58 proc. respondentów wskazuje partnerski model rodziny jako preferowany.

– Decyzja o urlopie rodzicielskim to dziś coś więcej niż kwestia prywatna. To też sygnał dla pracodawcy i zespołu, jak rozumiemy rolę pracy w naszym życiu. Coraz więcej kandydatów mówi wprost, iż nie chce wybierać między karierą a rodziną – mówi Łukasz Dominiak, rekruter w Devire.

– jeżeli ojciec przebywa sam z dzieckiem i korzysta z urlopu, to bardzo zmienia się też jego perspektywa. To nie jest „przerwa w pracy”, tylko realne doświadczenie, które buduje relacje i uczy odpowiedzialności, oraz zmienia też myślenie o tym, jak wyglądają obowiązki w domu związane z zajmowaniem się dzieckiem, gdzie de facto jest to praca, jak każda inna. Widzę, iż pracodawcy zaczynają to rozumieć, ale oprócz napisów na ścianach i wzniosłych haseł, musi za tym iść prawdziwy przykład, zwłaszcza od kadry managerskiej – dodaje.

Jak podkreśla, bez zmian po stronie organizacji tempo tych przemian będzie ograniczone.

– jeżeli firmy naprawdę chcą przyciągać i utrzymywać talenty, muszą stworzyć środowisko, w którym korzystanie z urlopów rodzicielskich przez ojców jest normalne, a nie traktowane jako wyjątek czy ryzyko – podsumowuje Łukasz Dominiak.

Skandynawski model to punkt odniesienia

Doświadczenia państw nordyckich pokazują, iż konstrukcja systemu urlopów ma ogromne znaczenie. Część państw wprowadziła zasadę, iż urlopy ojcowskie nie mogą być przenoszone na drugiego rodzica i przepadają, jeżeli są niewykorzystane. W Islandii z urlopów rodzicielskich korzysta około 80-90 proc. mężczyzn, a w Norwegii i Szwecji udział ojców przekracza 70 proc.

Efekty widoczne są także na rynku pracy. W krajach nordyckich wskaźnik aktywności zawodowej kobiet przekracza 75 proc., podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosi około 70 proc. Jednocześnie luka zatrudnienia między kobietami a mężczyznami należy tam do najniższych.

W Polsce wzrost udziału ojców w urlopach rodzicielskich wskazuje na postępującą zmianę społeczną. Jednocześnie dane pokazują, iż podział obowiązków wciąż jest nierówny. Dalsze zmiany będą zależeć zarówno od regulacji, jak i działań pracodawców oraz postaw pracowników. Coraz więcej ojców chce angażować się w opiekę nad dziećmi, jednak skala tego zjawiska przez cały czas nie jest duża.