Elżbieta Margas Dzwonnik

Po co kwalifikacje w szkole?

Włączenie kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych do oferty szkoły otwiera przed uczniami zupełnie nowe możliwości. Dla najmłodszego pokolenia pracowników drogą do rozwoju zawodowego jest zmiana pracy i częste przekwalifikowywanie się w celu znalezienia lepszych możliwości w innej specjalizacji zawodowej lub w innym sektorze. Zgodnie z najnowszym Raportem PARP Rynek pracy, edukacja, kompetencje. Aktualne trendy i wyniki badań tylko 5% badanych studentów i absolwentów zadeklarowało, iż chciałoby przez wiele lat pracować u jednego pracodawcy, a 34% uznało, iż zmiana pracy co kilka lat jest najlepszą drogą rozwoju zawodowego.

Dynamiczny rozwój AI spowodował również zmiany postaw u pracodawców. W trakcie rekrutacji i planowania dalszego rozwoju pracowników większą uwagę zwraca się na umiejętności praktyczne niż na samą wiedzę. Zgodnie z wyżej wymienionym Raportem aż 47% pracodawców oczekuje od nowo zatrudnianych pracowników głównie umiejętności praktycznych. Kwalifikacje wolnorynkowe zdefiniowane w ZSK mają charakter praktyczny i odnoszą się do konkretnych czynności zawodowych, np. przygotowywanie potraw, obsługa maszyn, usługi logistyczne itp. Dzięki prawidłowo dobranym narzędziom walidacji uczeń może je potwierdzić i uzyskać odpowiedni certyfikat, który jest realnym atutem przy zatrudnieniu. Szkoła, która umożliwia uczniom nabycie wybranych kwalifikacji, staje się instytucją przyjazną uczniowi i rynkowi pracy.

Włączenie kwalifikacji do praktyki szkolnej sprzyja również integracji z otoczeniem społeczno-gospodarczym. Szkoła może współpracować z lokalnymi przedsiębiorcami, organizacjami branżowymi czy instytucjami rynku pracy, tworząc sieć partnerstw na rzecz rozwoju kwalifikacji. Taka kooperacja sprawia, iż szkoła staje się centrum lokalnego ekosystemu edukacyjno-zawodowego – miejscem, w którym spotykają się edukacja, biznes i samorząd, tworząc pewnego rodzaju klastry edukacyjne, znane w innych dziedzinach gospodarki (Polski Klaster Edukacyjny).

Jakość w ZSK

Po 10 latach funkcjonowania systemu na pierwszy plan wysuwa się jakość, zarówno przeprowadzania walidacji, jak i przygotowania do niej. Pojęcie jakości w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji nie ogranicza się do formalnych procedur czy dokumentów. To przede wszystkim system zapewniania wiarygodności – zarówno dla osób zdobywających kwalifikacje, jak i dla instytucji, które je nadają. Dla szkół jest to bardzo istotny czynnik, który sprawia, iż szkoły uwzględniają w procesach edukacyjnych przygotowywanie uczniów do kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych.

Każda kwalifikacja włączona do ZSK musi przejść proces weryfikacji: analizę potrzeb, opracowanie standardu, określenie sposobu walidacji i nadawania kwalifikacji. Dzięki temu możemy mieć pewność, iż kwalifikacja odpowiada rzeczywistym wymaganiom rynku, a proces jej uzyskiwania jest przejrzysty, porównywalny i wiarygodny. Instytucje certyfikujące dbają o stworzenie odpowiednich scenariuszy walidacji, adekwatne narzędzia walidacji, kompetencje asesorów oraz dostępność procedury dla wszystkich uczestników, a stosowane przez nie matryce walidacji zapewniają powtarzalność i rzetelność (Zintegrowany System Kwalifikacji – poznaj metody walidacji).

W ramach jakości ważne jest także rozdzielenie personalne funkcji edukacyjnej i certyfikacyjnej, tak aby osoby szkolące i przygotowujące do nabycia kwalifikacji nie uczestniczyły w procesie sprawdzania nabytych efektów uczenia się.

Szkoła, która szeroko włącza się w system ZSK, zyskuje szansę na wdrożenie mechanizmów jakościowych. Mierzalne efekty uczenia się, jasne kryteria oceny oraz weryfikowalność kompetencji uczniów wzmacniają prestiż placówki i zaufanie środowiska lokalnego do działań edukacyjnych szkoły.

Rozwój ZSK a kształcenie zawodowe

Zintegrowany System Kwalifikacji to nie tylko zbiór procedur, ale przede wszystkim strategia rozwoju kompetencji społeczeństwa. W kontekście kształcenia zawodowego stanowi narzędzie modernizacji i otwarcia szkoły na nowe formy edukacji. Coraz więcej placówek dostrzega w ZSK szansę na rozwój – zarówno organizacyjny, jak i wizerunkowy.

Włączenie się w system dedykowanych kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych oznacza wyższy poziom profesjonalizacji szkoły. Placówki mogą pełnić funkcję instytucji walidujących, co wymaga wdrożenia procedur jakości, szkoleń kadry oraz współpracy z partnerami zewnętrznymi. To wszystko przekłada się na rozwój kompetencji nauczycieli, którzy stają się ekspertami w obszarze walidacji efektów uczenia się.

ZSK wspiera również indywidualizację ścieżek edukacyjnych. Uczniowie mogą zdobywać kwalifikacje stopniowo, w miarę rozwoju swoich umiejętności, a szkoła ma możliwość elastycznego dopasowania programów nauczania do zmian na rynku pracy. W ten sposób kształcenie zawodowe przestaje być zamkniętym cyklem, a staje się procesem otwartym, ciągłym i dostosowanym do zmian gospodarczych. Wreszcie rozwój ZSK w szkołach to także wzmocnienie roli edukacji publicznej w budowaniu społeczeństwa opartego na wiedzy i jakości.

Zintegrowany System Kwalifikacji i szkoła zawodowa tworzą dziś spójny ekosystem, w którym jakość, rozwój i praktyczne przygotowanie do zawodu stają się wspólnym celem. ZSK to przede wszystkim narzędzie budowania przyszłości uczniów – dające im realne możliwości potwierdzania umiejętności. Dla szkoły to szansa na rozwój, otwarcie na otoczenie gospodarcze i wzmocnienie jakości kształcenia, a dla całego systemu edukacji – na stworzenie spójnej drogi, w której edukacja i kwalifikacje prowadzą wspólnie do jakości i rozwoju.

Posłuchaj podcastu z udziałem pani Margas Dzwonnik
Oferta dla uczniów w szkole kształcącej w zawodach branży HORECA?