Bez jednego wystrzału

18 sierpnia uczestniczyliśmy w uroczystych obchodach 80 rocznicy rozbicia przez żołnierzy zgrupowania partyzanckiego „Błyskawica” komunistycznego więzienia św. Michała w Krakowie.

Uroczystość obchodzona była przy ul. Poselskiej, pod tablicą upamiętniającą to wydarzenie i z pełnym ceremoniałem wojskowym.

Budynek więzienia św. Ducha, to dzisiejsze Muzeum Archeologiczne w Krakowie, które było współorganizatorem dzisiejszych uroczystości, został przez władze zaborcze odebrany karmelitom bosym. Austriacy urządzili w nim więzienie (tzw. więzienie św. Michała), które po 1945 r. przejęło komunistyczne Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, a cele zaczęli zapełniać żołnierze Armii Krajowej i Narodowych Sił Zbrojnych.

18 sierpnia 1946 r. żołnierze 6. Kompanii Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” uwolnili z więzienia 62 osoby, w większości więźniów politycznych. To była jedna z najbardziej spektakularnych akcji członków drugiej konspiracji. Wyjechali z bazy w Podgórzu zdobyczną ciężarówką. Używając fałszywych dokumentów wkroczyli do więzienia. Wewnątrz, dzięki współpracującym z podziemiem strażnikom, czekali już uzbrojeni więźniowie. Cała akcja przebiegła bez jednego wystrzału. Około 30 spośród ponad 60 uwolnionych osób pomieściła ciężarówka, którą pod oknami Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego przy pl. Inwalidów odjechali w kierunku Miechowa.

Akcja powiodła się m.in. dzięki pomocy Ireny Odrzywołek, młodej strażniczki więziennej, która podjęła współpracę z podziemiem niepodległościowym. Jest ona jedną z osób, których szczątki zostały zidentyfikowane w ramach działań IPN. Spoczęły 18 sierpnia 2023 r. w Kwaterze Żołnierzy Podziemia Niepodległościowego 1939-1963 na Cmentarzu Rakowickim.

Uroczystość rocznicowa rozpoczęła się od podniesienia na maszt polskiej flagi, oczywiście przy odśpiewaniu Mazurka Dąbrowskiego. Po odczytaniu Apelu Pamięci i salwie honorowej oraz wysłuchaniu wystąpień przedstawicieli organizatorów, czyli wicedyrektora Krakowskiego Oddziału IPN, dr Michała Wenklara oraz dyrektora Muzeum Archeologicznego dr hab. Jacka Górskiego złożono kwiaty pod tablicą pamiątkową. W imieniu Zarządu Regionu Małopolskiego NSZZ „Solidarność” kwiaty składali Tomasz Zaborowski, przewodniczący Regionu oraz jego zastępca Daniel Pokuta. Kwiaty składała też delegacja Międzyzakładowej Komisji Związkowej „Solidarności”, działającej przy Zarządzie Regionu z jej przewodniczącą Krystyną Karabułą.

W uroczystości uczestniczyli także członkowie rodzin uczestników wydarzeń sprzed 80. lat, a obchody zakończono wspólnym odśpiewaniem Pieśni Reprezentacyjnej Wojska Polskiego.