Coś drgnęło. Pracodawcy się wystraszyli i sami rezygnują ze śmieciówek

Zdjęcie: Śmieciówki umowy śmieciowe

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy, obowiązujące od 8 lipca 2026 r., przynoszą pierwsze, wymierne rezultaty. Do urzędów płynie coraz więcej skarg na nadużywanie umów cywilnoprawnych, a część firm woli nie czekać na decyzje inspektorów i z własnej woli proponuje zatrudnionym etaty.

Z najnowszego podsumowania PIP wynika, iż Związkowa Alternatywa miała rację – zaostrzenie przepisów to jedyna droga do eliminacji patologii na rynku pracy. W okresie od 8 lipca do 6 sierpnia podczas prowadzonych kontroli odnotowano 201 przypadków dobrowolnego przekształcenia umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Pracodawcy dokonali tych zmian jeszcze zanim inspektorzy sformułowali ostateczne ustalenia i sięgnęli po formalne środki prawne.

Skargi płyną z każdej strony

Równolegle lawinowo rośnie determinacja samych zatrudnionych. Od 8 lipca do 13 sierpnia 2026 r. do PIP wpłynęło 690 skarg i wniosków dotyczących nieprawidłowego stosowania umów cywilnoprawnych. Od początku roku jest ich łącznie już 1794, podczas gdy w analogicznym okresie roku ubiegłego odnotowano zaledwie 619 takich zgłoszeń.

Zdecydowana większość sygnałów dotyczy nieuzasadnionego zastępowania etatu umową zlecenia lub umową o świadczenie usług. Zjawisko nie ma wyraźnego profilu branżowego – problem występuje powszechnie:

-w mikroprzedsiębiorstwach i wielkich korporacjach,

-w sektorze prywatnym oraz instytucjach publicznych,

-w handlu, usługach, gastronomii, produkcji, ochronie, ochronie zdrowia, a także w pracy platformowej.

Nowe uprawnienia w praktyce

W okresie od 8 lipca inspektorzy wszczęli ponad 100 postępowań kontrolnych w zakresie zakazu zastępowania umów o pracę kontraktami cywilnoprawnymi (35 z nich dobiegło już końca). Efekt? Wydano 121 pisemnych poleceń potwierdzenia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W żadnej z tych spraw nie było dotąd konieczności wszczynania postępowania administracyjnego w celu wydania nakazu przez okręgowego inspektora pracy.

Główny Inspektor Pracy zwraca jednak uwagę na ograniczenia proceduralne: spora część wpływających skarg dotyczy okresów pracy zakończonych przed wejściem w życie przepisów (8 lipca), co uniemożliwia objęcie ich nową ścieżką przekwalifikowania. Wiele zgłoszeń obarczonych jest także brakami formalnymi, które skarżący muszą najpierw uzupełnić.

Coraz częściej wykorzystywana jest też nowa instytucja interpretacji indywidualnych. Spośród 7 wydanych od 8 lipca decyzji Główny Inspektor Pracy tylko w 2 przypadkach zgodził się z wnioskodawcami chcącymi rozliczać pracę na zasadach cywilnoprawnych. W pozostałych 5 uznał, iż opisywane warunki jednoznacznie nakazują zatrudnienie na etat.

Związkowa Alternatywa walczy ze śmieciówkami

Nasz związek od lat domaga się podjęcia zdecydowanych kroków w walce z plagą umów cywilnoprawnych i B2B. Domagamy się m.in. wprowadzenia wysokich kar za stosowanie z premedytacją nieprawidłowych form zatrudnienia, zwiększenia uprawień PIP w zakresie kontroli i możliwości zamiany śmieciówek na etaty, nadania działaczom związkowym uprawnień inspektorów PIP, rozpowszechnienia układów zbiorowych, czy utworzenia Niebieskiej Karty dla pracodawców notorycznie łamiących prawo pracy.

Korzystamy również z nowych narzędzi PIP: zgłosiliśmy do kontroli w związku z podejrzeniem stosowania umów śmieciowych i B2B m.in. firmy lotnicze: Ryanair oraz PLL LOT oraz Kancelarię Mentzen.

Source