21 godzin temu
Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy wygaszającej rozwiązania specustawy ukraińskiej. – Po 4 latach przechodzimy na systemowe, równe zasady dla wszystkich cudzoziemców – informuje ministerstwo spraw wewnętrznych i administracji.
– Nowe przepisy, które trafią pod obrady Sejmu, to stopniowe wygaszanie specjalnych regulacji dla uchodźców z Ukrainy, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony tymczasowej do 4 marca 2027 roku. Po 4 latach obowiązywania specustawy i ustabilizowaniu się sytuacji – przechodzimy na systemowe, równe zasady dla wszystkich cudzoziemców w ochronie zdrowia, świadczeniach socjalnych, zatrudnieniu itd. To także dalszy rozwój cyfrowej administracji, rozliczenie środków pomocowych – czytamy w komunikacie MSWiA.
20 stycznia 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (przedłożony przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji). Nowe przepisy mają wejść w życie 5 marca 2026 roku.
Specustawa z marca 2022 roku była odpowiedzią na masowy napływ uchodźców z Ukrainy wskutek agresji Rosji na ten kraj.
– Po blisko czterech latach sytuacja uległa stabilizacji – większość dorosłych obywateli Ukrainy pracuje, ich dzieci uczęszczają do polskich szkół. Dlatego – zgodnie z zaleceniami Unii Europejskiej – przechodzimy na rozwiązania systemowe, które wprowadzą równe prawa wszystkich cudzoziemców przebywających w Polsce, a także przyniosą oszczędności budżetowi państwa – czytamy.
Ustawa wygaszeniowa. O co chodzi?
Ustawa „wygaszeniowa” to wprowadzenie jednego, spójnego systemu wsparcia dla wszystkich cudzoziemców z ochroną czasową (niezależnie od obywatelstwa) – w zakresie świadczeń społecznych, rynku pracy i opieki zdrowotnej – tłumaczy resort.
– To też dalsza możliwość zamiany ochrony czasowej na stabilniejsze formy pobytu. Dla obcokrajowców przyjeżdżających do Polski korzystanie z takiej ochrony będzie możliwe wyłącznie pod warunkiem złożenia w ciągu 30 dni od przybycia do Polski wniosku o nadanie numeru PESEL ze statusem UKR. Brak takiego wniosku to rezygnacja z ochrony czasowej. Uchodźcy z Ukrainy, którzy posiadają nr PESEL ze statusem UKR, po 4 marca 2026 roku staną się beneficjentami ochrony czasowej w rozumieniu nowego systemu. Jednak ci, którzy mieli nadany PESEL jedynie poprzez oświadczenie, będą musieli potwierdzić tożsamość w gminie na podstawie ważnego dokumentu podróży. W przeciwnym razie po 31 sierpnia 2026 roku utracą ochronę czasową – podaje MSWiA.
Co jest w środku?
Ustawa zakłada utrzymanie udogodnień: PESEL UKR jako potwierdzenie legalnego pobytu, elektroniczny dokument Diia.pl, dodatkowo projekt zakłada dostęp do aplikacji mObywatel dla uchodźców, uproszczone zasady podejmowania pracy i prowadzenia działalności gospodarczej.
Dokument przewiduje stopniowe przejście w ochronie zdrowia na zasady zbliżone do obywateli polskich (składki i ubezpieczenie), z zachowaniem wyjątków m.in. dla dzieci, kobiet w ciąży, ofiar przemocy, rannych żołnierzy oraz nagłych przypadków. W konsekwencji znacznie ograniczony zostaje również dostęp do bezpłatnej opieki zdrowotnej dla osób nieubezpieczonych. Będą funkcjonować tak samo, jak nieubezpieczeni obywatele Polski.
W zakresie dostępu do świadczeń z pomocy społecznej – zostanie on ograniczony do tych, które przysługują cudzoziemcom, przebywających ze względów humanitarnych lub na podstawie zgody na pobyt tolerowany. Będą mieli prawo do schronienia, posiłku, niezbędnego ubrania oraz zasiłku celowego. Przepisy przejściowe mają zapewnić m.in.: dokończenie wypłat świadczeń rodzinnych, prawidłowe rozliczenie środków przekazanych samorządom i rozliczenie Funduszu Pomocy oraz zachowanie nabytych uprawnień edukacyjnych, zawodowych i gospodarczych – podaje resort.
Do końca roku szkolnego 2025/2026 utrzymane zostaną dodatkowe lekcje języka polskiego, oddziały przygotowawcze oraz uproszczone zasady zatrudniania nauczycieli i asystentów międzykulturowych. Później nastąpi pełne przejście na ogólne zasady.
– Grupy, które utracą uprawnienia, tj. dzieci pow. jednego roku życia, samotni opiekunowie trojga lub więcej dzieci, opiekunowie tymczasowi i pełnoletni uczniowie szkół, będą mogły zamieszkiwać w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania do 30 czerwca 2026 roku. To pozwoli osobom, które przestaną być określane jako grupy wrażliwe, usamodzielnić się i opuścić ośrodki – czytamy w komunikacie.
Ustawa wprowadza nowy i tańszy system zakwaterowania: krótkoterminowy kryzysowy (do 60 dni, maksymalnie 12 miesięcy od wybuchu wojny) oraz długoterminowy. Ten drugi jest dedykowany osobom „szczególnie wrażliwym” (osoby starsze, niepełnosprawne, kobiety w ciąży i wychowujące dziecko do 12 m. ż., zagraniczna instytucjonalna piecza zastępcza i osoby chore po hospitalizacji) – pod nadzorem ministra ds. zabezpieczenia społecznego.
Dodatkowo, projekt utrzymuje rejestr wjazdów i wyjazdów prowadzony przez Straż Graniczną.
MSWiA / Jędrzej Stachura
