W Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie odbyła się uroczystość z okazji 45. rocznicy podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich, 45. rocznicy powstania NSZZ RI „Solidarność”, jak również 45. rocznicy rejestracji Niezależnego Zrzeszenia Studentów w Rzeszowie.
Organizatorami wydarzenia byli Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Rzeszowie, Województwo Podkarpackie przy współpracy Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie. Sejmik Województwa Podkarpackiego – pragnąc uhonorować uczestników strajków w Rzeszowie i Ustrzykach Dolnych – ustanowił rok 2026 na Podkarpaciu Rokiem Porozumień Rzeszowsko-Ustrzyckich.
Uroczystość była jednocześnie zjazdem Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności z województwa podkarpackiego, podczas której odbyła się ceremonia wręczenia odznaczeń Krzyż Wolności i Solidarności działaczom opozycji antykomunistycznej z Podkarpacia.
W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej dekoracji dokonał zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma, który zwracając się do odznaczonych powiedział m.in.: „Solidarność”, która zmobilizowała rolników z całej Polski, aby walczyli wspólnie o prawa nie tylko dla nich ale dla wszystkich grup zawodowych, walczyli o wolność religijną, prawdę historyczną w podręcznikach szkolnych. To pokazuje jak istotny był to ruch, który chciał lepszej Polski. Ta decyzja narodziła się w sercach każdego z Państwa, mimo bardzo realnych konsekwencji, które groziły. Mimo tego stanęliście po dobrej stronie i państwo polskie Wam za to dziękuje.
Krzyżem Wolności i Solidarności odznaczeni zostali:
Grzegorz GOŚCIŃSKI
Andrzej Adam KACZMAREK
Józefa ŁACH
Agata Dorota MAJCHER
Piotr Romuald RYCHTER
Złotym Krzyżem Zasługi odznaczony został:
Andrzej Antoni Nowak
Do uczestników uroczystości słowa skierował także Prezydent RP Karol Nawrocki w liście, który odczytał Tomasz Obszański, doradca Prezydenta RP do spraw rolnych.
W imieniu Zarządu Regionu Rzeszowskiego NSZZ „Solidarność”, głos zabrała Bogumiła Stec-Świderska, mówiąc: – Spotykamy się dziś w chwili szczególnej – w czasie, który nie jest jedynie datą w kalendarzu, ale przestrzenią pamięci. Świętujemy trzy rocznice, które niczym trzy filary podtrzymują sklepienie naszej wspólnej historii. To punkty orientacyjne na mapie polskiej wolności – drogowskazy, które pokazują, skąd przyszliśmy i dokąd powinniśmy zmierzać.
Bo historia nie jest tylko ciągiem dat i faktów, dla nas, także tu obecnych, jest czymś więcej – jest czasem przeżytym, przestrzenią doświadczenia i oddechem wolności, który przenika pokolenia. W tamtych latach czas nie płynął spokojnie. Był gęsty od decyzji, ciężki od odpowiedzialności, a zarazem pełen nadziei, a w sercu Europy Polska stała się – przestrzenią odwagi, w której studenci, rolnicy i ludzie pracy potrafili powiedzieć „dość” kłamstwu i niesprawiedliwości. Ta wolność nie przyszła jak dar. Była wypracowana, wycierpiana i wywalczona – krok po kroku, słowo po słowie, podpis po podpisie.
Tworzyli ją ludzie, którzy rozumieli, iż prawda może być trudna, ale jej brak kosztuje znacznie więcej. Ludzie, którzy nie bali się iść, gdy inni się wahali; mówić – gdy łatwiej było milczeć; stać prosto – gdy oczekiwano uległości.
Dziś patrzymy na WAS – odznaczonych Krzyżami Wolności i Solidarności – nie tylko jak na świadków historii, ale jak na jej współtwórców. Jesteście żywym dowodem, iż solidarność nie jest pojęciem z kronik, ale postawą człowieka wobec człowieka.
I choć czas minął, przestrzeń się zmieniła – sens pozostał ten sam. Kiedyś solidarność była krzykiem sprzeciwu wobec systemu. Dziś jest zobowiązaniem wobec wspólnoty. Jest ciągłością. Jest mostem rozpiętym między przeszłością a teraźniejszością – mostem, po którym każdego dnia przechodzą nowe pokolenia, czego dowodem są obecni tu młodzi członkowie NZS-u Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Solidarność jest sposobem bycia razem, który buduje wspólnotę silniejszą niż czas i szerszą niż jakakolwiek przestrzeń . To dzięki niej Polska zachowała to, co najważniejsze: pewność, iż prawda nie podlega negocjacjom, a odwaga i determinacja nigdy nie są daremne.
Niech prawda i solidarność pozostaną fundamentem naszego życia publicznego.
Niech żyje Solidarność!, Niech żyje Polska!
Obchodom towarzyszyła dyskusja panelowa „Przez Solidarność do niepodległości” z udziałem działaczy opozycji z województwa podkarpackiego: Adama Pęzioła, Henryka Cząstki i Mariana Krztonia. Moderatorem rozmowy był dr hab. Dariusz Iwaneczko, dyrektor rzeszowskiego IPN, historyk, specjalizujący się m.in. w historii opozycji i oporu społecznego na Podkarpaciu.
Zwieńczeniem uroczystości był koncert „Pieśni Solidarności” w wykonaniu zespołu „Sonanto”, pod przewodnictwem Pawła Krasnowskiego.
